Als je een beetje dezelfde onderwerpen volgt als ik  – blogs en twitteraars over social media, games, politiek – dan heb je hem al tientallen keren voorbij zien komen: de Ted-talk van Eli Pariser over de ‘internet filter bubbles’. In een vlot betoog maakt Pariser je bewust van het negatieve effect van de voortdurende ‘personalisering’ van het web. Door de (verborgen) algoritmes van zoekmachines als Google, maar ook de instellingen van FaceBook of Amazon worden we steeds meer alleen maar geconfronteerd met wat dergelijke sites relevant voor ons vinden. Of zoals Mark Zuckerberg zegt “a squirrel dying in front of your house may be more relevant to your interests right now than people dying in africa”. Schokkend. Ik vind niet dat we hier bang voor moeten zijn – is altijd een slechte raadgever volgens het bekende cliché – maar wel bezorgd en oplettend. Ik belangrijkste punt dat Pariser maakt, is dat we zonder het te weten of te beseffen steeds vaker door een algoritme gefilterde informatie voorgeschoteld krijgen. Hij heeft het dus niet over de filters die we zelf instellen, bijvoorbeeld rss-feeds, google alerts of mail-filters. Daarbij weet je immers wat de filters zijn die je hebt ingesteld.

Het is belangrijker om te beseffen dat de filter bubble wordt veroorzaakt door filters die we niet zien. Vaak kun je die filters, zoals van bv Google niet uitzetten of aanpassen. Natuurlijk realiseer ik me volledig dat een zoekmachine als Google per definitie een filter is, een bril waarmee we toegang krijgen ‘alle’ informatie op het web. Maar ik wil graag meer weten over de voor mij op dit moment vrij ondoorzichtige sterkte en kijkrichting van deze bril. Ik vind dit lijstje van dingen die je zelf kunt doen om de kans op uitdagende, onverwachte en ongewone zoekresultaten te verbeteren een mooie. (cookies uitzetten, webgeschiedenis verwijderen, do-not-track aanzetten etc). Het is namelijk niet alleen een taak van die bedrijven om er iets aan te doen, maar ook onze eigen verantwoordelijkheid.

Daarnaast is het natuurlijk maar de vraag hoe we ‘relevant’ omschrijven. Als je dat alleen als ‘persoonlijk, aan mij gerelateerd’ ziet, dan is het logisch dat nieuws van vrienden, relaties, connecties een grote plek inneemt. Ik ben geen voorstander van de social search die Google nu in meer landen aan het uitrollen is. In die zin is het logisch dat het vooral makkelijk wordt gemaakt om gelijkgestemde info te vinden (de ‘andere kopers kochten dit van amazon, de ‘similar to’ van twitter etc). Persoonlijk nieuws zoals ook apps/magazines als Zite ons voorschotelen heeft zijn voordelen, maar ook zijn hele grote nadelen. Ik vind dat we ons daar bewust van moeten zijn én dat we moeten bekijken op welke manier we daar – heel snel – iets aan gaan doen. Zodat Google en FaceBook niet de positie innemen die de kerk, de regering of andere ‘experts’ eeuwenlang innamen/nog innemen: “zij bepalen wel wat goed voor me is.” Maar hoe kom je dan überhaupt nog aan andersluidende info? Aan tegengeluiden? In dat verband denk ik graag aan de uitspraak dat ik op een weblog over juridische zaken las: “Unanimity is overrated. Dissent is an essential ingredient in developing thoughts and ideas. Disagreement will present alternatives to the obvious solution. It will challenge the conventional thinking and force people to carefully consider and examine their position”.